Kieniewicz, Adela [dziennik]

Dzienniki Adeli Kieniewicz odnalezione w Kolekcji Muzeum Wołyńskiego obejmują 38 tomów napisanych w latach 1888-1915. Ich autorska numeracja sugeruje, że autorka prowadziła dzienniki regularnie przez całe dziesięciolecia, ale niektóre tomy nie zachowały się. Z dużym prawdopodobieństwem - na podstawie badań typowych praktyk diarystycznych -  można przypuścić, że Kieniewiczowa prowadziła je także po opuszczeniu Polesia i że warto szukać ich w innych archiwach.

Zachowane tomy pisane są ręcznie w dość grubych brulionach liczących zwykle ponad 200 kart. Kieniewiczowa preferuje długie, wielostronicowe wpisy dokonywane co kilka dni, zawierające rekapitulację ostatnich wydarzeń i przemyśleń. Chętnie opisuje swoje zajęcia, dzięki czemu dowiadujemy się szczegółów dotyczących życia rodzinnego i towarzyskiego jej warstwy społecznej - bogatych ziemian, bywających także na salonach arystokracji. Kieniewiczowa, od 1894 żona Hieronima Kieniewicza, stara się wypełniać dobrze rolę żony i katoliczki, coraz bardziej z latami zaniepokojona brakiem potomstwa, a zarazem marząca o działalności artystycznej. Dzienniki poświęcone są na przemian opisom życia rodzinnego i towarzyskiego, w tym świąt, rautów, bali itp, czy zajęciom codziennym we własnym majątku oraz opisom życia wewnętrznego - refleksjom pobożnościowym autorki i jej aspiracjom twórczym. Kieniewiczowa okazuje się osobą o dość żywym umyśle z jednej strony i z potrzebą podporządkowania się nauczaniu Kościoła z drugiej. Bardzo poważnie podchodzi do zagadnień wiary oraz swoich obowiązków jako chrześcijanki, starając się dążyć do doskonałości wewnętrznej i podnosić moralnie otoczenie, a także pomagać potrzebującym, w tym chłopom, służbie itp. Czasem w dzienniku gani się za swoje niedoskonałości, ale też lubi zapisywać usłyszane komplementy, czuć się podziwiana przez innych zarówno ze względu na swoją urodę i talenty, co chrześcijańskie cnoty. Często przyznaje się do pragnienia pisania utworów literackich, na przemian wierząc i wątpiąc w swoje artystyczne powołanie. Jest czuła na piękno natury i zabytków kultury i chętnie opisuje je w dzienniku. Nie stroni od opisu intymnych szczegółów pożycia z męzem (kłótnie, urazy, zabawy seksualne). Wyraźny jest w nim także wątek erotycznego napięcia pomiędzy autorką a bratem męża - Antonim Kieniewiczem. W dzienniku opisuje swoje zajęcia, przemyślenia, lektury, aspiracje, zwiedzane zabytki, towarzystwo, w którym bywa. Ma skłonność do snucia refleksji wanitatywnych, która pogłębia się z latami. Wydaje się, że nastrój przygnębienia i nudy najczęściej ustępuje u niej pod wpływem wojaży do Warszawy i za granicę. Dzienniki pisane są głównie po polsku, ale autorka chętnie relacjonuje przebieg rozmów towarzyskich po francusku, wypisuje francuskie, łacińskie czy niemieckie cytaty z lektur. dziennik z okresu pobytu w Paryżu na przełomie lat 1895/6 (a także dwa poprzednie tomy, napisane są prawie w całości po francusku.Tomy dzienników od 1907 roku zawierają obrazki lub rysunki - najczęściej tak zwane "święte obrazki" z  Matką Boską Bolesną, które autorka wkleja na pierwszą stronę każdego z nich. Każdy tom opatrzony jest numerem odautorskim, oraz wypisem pierwszej i ostatniej daty w nim i miejs powstawania. Daty autorka podaje często w obu stylach naraz, z zaznaczeniem dnia tygodnia, a także świąt kościelnych, ale nie jest w tym konsekwentna, tak że czasem przechodzi w trakcie pisania z nowego stylu na stary.

Wpisy w Archiwum Kobiet dotyczące 12 tomów dziennika Adeli Kieniewicz powstały dzięki współpracy z zespołem prof. Wiesława Cabana z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Zespół m. in. udostępnił AK skany tych zabytków.

Autorka/autor: 
Sygnatura: 
f.2227 (948-986)
Chronologia: 
Od 1888 do 1915
Główne tematy: 
życie codzienne polskiej ziemianki na Wołyniu i Polesiu w ostatnich dekadach XIX i w pierwszych XX wieku; obyczajowość i mentalność ziemian; religijność ziemianki; praktyki dewocyjne; refleksje o życiu; pragnienie twórczości artystycznej; zwiedzanie Europy; życie towarzyskie i rodzinne kręgów ziemiańskich i arystokratycznych; relacje ziemian z chłopami, służbą i oficjalistami; pragnienie macierzyństwa, leczenie bezpłodności; lektury literackie, filozoficzne i pobożnościowe; pożycie intymne z mężem; rody Jodko-narkiewiczów, Czosnowskich, Kieniewiczów, prałat Załuskowski