[brak]

Relacja z roku 1945.

Tekst obejmuje wydarzenia z września 1942 roku.

Na dokumencie dodany tytuł nieuwzględniony w inwentarzu archiwalnym: "Obrazki z likwidacji getta warszawskiego – wrzesień 1942". Obok podpis Autorki i pieczęć Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce – Archiwum I oraz Żydowskiej Komisji Historycznej.

 

Relacja opatrzona datami dziennymi i wyraźnie podzielona na cztery części bez odrębnych tytułów:

5 IX – Autorka zanotowała, że z grupą Żydów wróciła do getta z pracy po godzinie policyjnej. Opis strzelaniny, ciał leżących na ulicy i umierających, dobijanych ludzi. Autorka dodała, że dzień wcześniej wywiezieni zostali jej rodzice, wcześniej zabito jej siostrę (brak imion). Choć bała się o nich i podejrzewała, że nie przeżyją wojny, ulgę przynosiła myśl, że nie było ich w mieście w czasie, gdy rozgrywały się tak dantejskie sceny i że nie widzieli między innymi dobijania w łóżkach ludzi zbyt chorych, by ruszyć na Umschlagplatz.

 

6 IX – Autorka zapisała, że zamknięto bramy getta i nie wypuszczano nikogo, nawet ludzi takich jak ona, skierowanych do pracy. Zaczęto spędzać Żydów na plac Muranowski. Dodała, że widać w tłumie wszystkich – zamożnych i biednych, inteligentów i ludzi prostych, niewykształconych. Młodych i starych. Jak zapisała, różniło ich wszystko, a łączyło tylko jedno – strach.

 

7 IX – Autorka zapisała, że spędziła noc na ulicy. W getcie panował głód – kobieta odnotowała, że próbowała złapać bezpańskiego psa. Dopadli go i zjedli inni – większa grupa. Autorka dodała, że na placu Muranowskim, gdzie spędzono ludzi, przeprowadzano selekcję – mężczyzn, nadających się do tego, wywożono do obozów pracy. Kobiety i niezdolnych do pracy pozostawiano w getcie. Wiele osób próbowało ukrywać pod ubraniem małe dzieci – strażnicy i żołnierze szukali ich i mordowali na oczach rodziców. Kobieta zapisała, że po getcie niósł się szloch kobiet płaczących nad rozłączonymi rodzinami, bojących się o swoich mężczyzn i przejętych losem dzieci – miały nadzieje, że przynajmniej one przeżyją, ale teraz i te stawały się coraz mniejsze.

 

10 IX – Autorka została wraz z innymi ludźmi wysłana na Umschlagplatz. Zapisała, że rozgrywały się tam sceny, jakich wcześniej nie widziała – pędzono ludzi, tych którzy szli zbyt wolno, dźgano bagnetami. Ludzie płakali, krzyczeli, wszędzie czuć było bezsilność i rozpacz. Dodała, że wielu prowokowało Niemców chcąc, by ci zabili ich na miejscu i więcej nie męczyli. Ci, którzy docierali na plac, poddawani byli częściowej selekcji, z grupy mieli wychodzić wszyscy młodzi, zdolni do pracy ludzie, którzy jeszcze mogli przydać się do innych zadań. Część z nich próbowała przedostawać się do wagonów czekających na odjazd, by pozostać razem z rodziną.

Inny tytuł: 
Obrazki z likwidacji getta warszawskiego – wrzesień 1942
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
2 strony (210x295mm) maszynopisu w języku polskim.
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Dobry, czytelny i zdigitalizowany tekst
Sygnatura: 
301/473
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Na dokumencie adnotacja potwierdzająca autoryzację. Relacja z bardzo dokładną datacją, obejmująca zaledwie cztery dni. Tekst silnie emocjonalny, ale rzeczowy. Krótkie informacje o rodzinie, wybiórcza choć bardzo plastyczna i rzeczowa relacja z likwidacji getta.
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja