[brak]

Dokument z datą dzienną 14 sierpnia 1945 roku, obejmuje wydarzenia z 1939 roku.

Na relacji nagłówek podający szczątkowe informacje dotyczące Autorki, miejscu sporządzenia i nadaniu sygnatury.

Relację otwierają informacje opatrzone datą 10 września 1939 roku – kobieta zapisała, że tego dnia do jej miasta weszły wojska niemieckie. Odnotowała też, że trzy dni wcześniej opuściły je wszystkie polskie władze wojskowe i cywilne oraz mężczyźni zdolni do noszenia broni.

Autorka zapisała, że po rozpoczęciu się okupacji Ostrowa Mazowieckiego rozpoczęły się akcje antyżydowskie. Resztę relacji stanowią zapisy ich dotyczące.

Pierwszą opisaną akcją było spędzenie mężczyzn (głównie starców) do budynku szkolnego. Tam obcięto im brody, kilku zastrzelono, reszcie rozkazano czyścić sanitariaty.

W tym samym okresie rozpoczęło się rabowanie domów i sklepów. Część towarów z żydowskich kantorów wyrzucano na ulicę, rzeczy te – wedle Autorki – między innymi jedwabne pończochy rozgrabiali Polacy. Jednocześnie pojawiło się obwieszczenie nakazujące Żydom oddać wszelkie kosztowności na rzecz III Rzeszy.

Inna dotyczyła obwieszczenia nakazującego Żydom powyżej piętnastego roku życia stawienia się na placu pod szkołą. W dniu zbiórki wojskowi odwiedzali żydowskie domy poszukując tych, którzy nie zamierzali przyjść. Po spędzeniu wszystkich na placu zorganizowano apel, mający przedstawić nowe prawa i zasady pracy. Celowo żołnierze przeciągnęli go tak, by Żydzi musieli wracać do domów w czasie godziny policyjnej. W tym czasie drugi oddział, wchodzący do miasta, widząc rozchodzących się spod szkoły Żydów otworzył do nich ogień – zginęło trzysta osób.

Inna akcja dotyczyła zebrania miejskiej elity żydowskiej (w tym rabinów) i nałożenia na gminę kontrybucji. Kobieta zrelacjonowała też zniszczenie synagogi.

Zapisała, że od września 1939 roku w mieście krążyły plotki o zbliżającej się Armii Czerwonej, które dzieliły miejscową ludność. Żydzi wyczekiwali wejścia Rosjan, Polacy mieli urządzać specjalne nabożeństwa w intencji niedopuszczenia do tego. Kobieta zapisała: "Bóg wysłuchał ich modły. Niemcy zostali.". Jeszcze w tym samym miesiącu Żydzi zaczęli uciekać z miasta kierując się na wschód – przemieszczały się całe rodziny ze wszystkim, co zdołały zabrać z domów. Początkowo byli nękani przez Niemców, później Komisja Sowiecka skutecznie wnioskowała o zaprzestanie takich praktyk.

Autorka zrelacjonowała także masowe mordy, jakich na Żydach dopuszczali się niemieccy wojskowi.

Relację kończy informacja, że od jesieni 1939 do lata 1945 roku nie słyszała więcej o Żydach ze swojego miasta. Oszacowała za to, że włącznie z tymi, którzy uciekli na tereny zajęte przez Armię Czerwoną, przeżyło około 10.00 Żydów.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Heleny Najmark]
Wariant tytułu: 
Los Żydów Ostrowi-Mazowieckiej podczas okupacji niemieckiej.
Miejsce powstania: 
Białystok
Opis fizyczny: 
4 karty (210x295mm) maszynipisu w języku polskim.
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Dobry, czytelny i zdigitalizowany tekst
Sygnatura: 
301/738
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Tekst chaotyczny. Pełen stereotypów, niesprawdzonych informacji, plotek i domysłów. Pojawiają się nazwiska pomordowanych. Szczątkowa datacja i informacje topograficzne. Na tekście adnotacja "Napisała ob. Najmark Helena".
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Data dzienna: 
wtorek, Sierpień 14, 1945
Rodzaj zasobu: 
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja