[brak]

Relacja powstała w roku 1945, obejmuje wydarzenia z okresu od 1941 do 1943 roku.

Pierwsza część dotyczy poszczególnych SS-manów i żołnierzy, nadzorców i więźniów funkcyjnych. Opisy zachowań, przypadki agresji. O kilku osobach Autorka napisała też, że były "po drugiej stronie", pomagały Żydom jednocześnie ich pilnując. Fragment zawiera informacje o ludziach, którzy po alkoholu stawali się sadystyczni, a na trzeźwo byli życzliwi.

Autorka pracowała dla SS-mana w obozie przy ulicy Janowskiej we Lwowie jako pomoc domowa. W kilku zdaniach opisała jego żonę i psa, którego żona zabrała jakiejś "aryjce" we Lwowie. Poprzednia właścicielka wielokrotnie wracała po zwierzaka, ale nie pozwolono jej go zabrać. Mężczyzna był okrutny wobec Żydów, bali się go też Niemcy. Kobieta przez dłuższy czas pracowała na zaufanie, później, gdy zaczęła głodować, postanowiła zacząć podkradać jedzenie – początkowo głównie psu, później kradła to, co jedli gospodarze. Jak zapisano w relacji robiła to "zręcznie", wiedziała, że nie tyle nie wolno kraść, co dać się na tym złapać.

Opisy różnych "zabaw", którym oddawali się SS-mani. Autorka zmuszana była trzymać w ręce butelkę, do której strzelali żołnierze, najczęściej pijani (zanotowała którzy dobrze celowali, a których się obawiała). Organizowano potańcówki z żydowską orkiestrą, bito bez powodu. W tej części znajduje się także fragment dotyczący pewnej Ukrainki ("aryjki") zaproszonej na potańcówkę, która początkowo traktowana była jak dama, później zaś, gdy znudziła się żołnierzom, wyprowadzona i skatowana.

Następna część dotyczy kwietnia 1942 roku, kiedy do Lwowa przyjechał protegowany Himmlera i wyznaczył miejsce pod obóz. Autorka wspomniała, że widziała Żydów wbijających pale pod ogrodzenie. Nie mogła uwierzyć, że na łąkach, na których zbierała z żoną przełożonego kwiaty, powstanie obóz. Z tekstu wynika, że wiedziała czym były obozy pracy i że uznawała, że powstanie takowego w okolicy źle wróżyło ludności żydowskiej.

Kobieta zapisała, że w 1942 roku rozpoczęły się masowe ucieczki z obozu. Był słabo strzeżony, ponieważ większość załogi wysłano na front wschodni. Dodała, że żona głównego nadzorcy (jej pracodawcy) godzinami stała w oknach i obserwowała Żydów, później donosiła mężowi kto nie pracował, lub działał zbyt opieszale. Zdarzało się też, że pozostali w obozie Niemcy ustawiali w oknach karabiny i strzelali do więźniów.

Gdy dotychczasowy naczelnik zaniemógł, jego miejsce zajął inny Berlińczyk – dokładny opis wyglądu i charakteru. Autorka zrelacjonowała, że mężczyźni rozpoczęli rywalizację o pozycję.

Opisała akcję likwidacyjną z 10 sierpnia 1942 roku. Zapisała kto pilnował przemarszu Żydów i przytoczyła kilka przypadków agresji, między innymi uderzenia kamieniem trzynastoletniego chłopca, który zasalutował przed jednym z Niemców chcąc uniknąć deportacji.

Kolejna część dotyczy ostatecznej likwidacji getta. Kobieta zapisała kto przeprowadzał selekcję na głównym placu. Część kobiet została rozstrzelana na miejscu, rodzice ukrywali dzieci między innymi w latrynach.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Eugenii Mass]
Miejsce powstania: 
Kraków
Opis fizyczny: 
13 stron (210x295mm) maszynopisu w języku polskim.
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Dobry, czytelny i zdigitalizowany tekst
Sygnatura: 
301/833
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Ze słów Autorki spisała Iza Lauer. Na dokumencie adnotacja o autoryzacji. Tekst chaotyczny, szczątkowa datacja. Ciężko ustalić chronologię na podstawie tak prowadzonych zapisków. Dużo szczegółów dotyczących kilkunastu osób. Niewiele emocji. Pisane: "Jaka tam dawniej była fabryka nie wie" – relacja nie została spisana w pierwszej osobie. Dużo informacji szczegółowych – nazwiska więźniów funkcyjnych i nadzorców, informacje o ich relacjach z więźniami (kochanki!) oraz warunkach życia takich ludzi. Takie wstawi przeplatają się przez cały tekst.
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja