[brak]

Relacja z datą dzienną – 5 listopada 1945. Dotyczy wydarzeń z okresu od 1942 do 1945 roku.

 

Tekst dotyczy grupy Żydów pracujących w majątku Berdechów nieopodal Mielca. Kobieta zanotowała, że nie przeznaczano im ciężkiej pracy, uciążliwy był za to ciągły nadzór i kontrole. Sprawował je przede wszystkim volksdeutsch nazwiskiem Baumberger, miejscowy leśniczy. Autorka zapisała, że jego żona zmarła w czasie wojny – była Polką, jak zapisała kobieta "porządną osobą", ale mężczyzna "źle się z nią obchodził". Żona Baumbergera była chorowita, z tekstu wynika, że jej śmierć mogła mieć związek z pobiciem bądź zaniedbaniem. Miał też romans z siostrą małżonki jeszcze za jej życia.

Reszta relacji to opis zachowań i charakteru Baumbergera. Mężczyzna dostał pod opiekę dobra Berdechów, do pilnowania Żydów przydzielono mu grupę Ukraińców. Tych, którzy pracowali jego zdaniem zbyt opieszale, lub zachowywali się niezgodnie z jego oczekiwaniami, bił gumową pałką, batem lub drągiem. Miał też rozstrzelać kilka osób w stajni.

Autorka zapisała, że Baumberger bił głównie mężczyzn, kobietom kazał "połykać swoje wydzieliny" tak, by widział jak to robią. Zdarzało się, że znęcał się nad Żydówkami w obecności kochanki, która lubiła patrzeć na jego zachowania i reakcje kobiet. Autorka zapisała: "siedziała w powozie i zaśmiewała się".

Kobieta zanotowała, że w stajni w dobrach pracowało sześciu Żydów. Wśród nich znajdował się przedwojenny zarządca dworu, dawniej prawa ręka Baumbergera – to nad nim mężczyzna najwięcej się znęcał.

Autorka opisała także próbę ucieczki podjętą przez kilku pracowników majątku. Akcja kilkakrotnie była przesuwana w czasie przez jednego z uczestników, Baumberger dowiedział się o planach i rozkazał zatrzymanie wszystkich zaangażowanych, wywiezienie do lasu i rozstrzelanie.

Relację zamykają informacje o historii lasu berdechowskiego, w którym rozstrzeliwano – wedle słów Autorki – nie tylko Żydów, ale i Francuzów, Anglików, Rosjan i innych złapanych "obcych". Tam też odbywały się egzekucje Żydów złapanych z "aryjskimi dokumentami".

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Berty Lichtig]
Miejsce powstania: 
Mielec
Opis fizyczny: 
4 strony rękopisu i kopia w maszynopisie
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Maszynopis stosunkowo czytelny
Sygnatura: 
301/1188
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Na dokumencie pieczęcie Żydowskiego Instytutu Historycznego. Adnotacja o autoryzacji tekstu. Relacja sucha, pozbawiona emocji, przypominająca przygotowania do składania zeznań przed sądem. W tekście kilka nazwisk oraz dat. Brak szczegółów topograficznych.
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Data dzienna: 
poniedziałek, Listopad 5, 1945
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Główne tematy: 
Praca przymusowa, obóz pracy w Mielcu, majątek Berdechów
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1942 do 1945
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja