[brak]

Relacja bez daty. Dotyczy wydarzeń z okresu pomiędzy 1939 a 1943 rokiem.

Autorka rozpoczęła od informacji o swoim przedwojennym życiu – była właścicielką sklepu, mieszkała w Sarnach. Po kilku zdaniach na ten temat przeszła do sierpnia 1942 roku, kiedy to Ukraińcy i Niemcy otoczyli getto – akcja likwidacyjna. Dodała, że była przekonana, że przeżyje wojnę, ubrała się tego dnia elegancko i zapowiedziała rodzinie, że uda się jej wyjść z opresji cało, bo musi opowiedzieć co spotkało Żydów. Od tej chwili ukrywała się i zmieniała miejsca sama – o rodzinie nie napisała ani słowa. Nie wiadomo kto z jej bliskich żył w 1942 roku.

Przez sześć tygodni po wyjściu z getta przebywała u znajomych Polaków, którzy brali od niej za to pieniądze. Zapisała, że czasem wieczorami wychodziła z mieszkania i chodziła do innych znanych, u których przechowywała swoje rzeczy – odzyskiwała je by mieć pieniądze. Któregoś razu spostrzegła, że jest śledzona, opowiedziała o tym osobie udzielającej jej schronienia i ta nakazała jej się natychmiast wyprowadzić.

Następne tygodnie kobieta spędziła próbując dostać się do miejscowości, którą we śnie poradził jej jako spokojne miejsce dziadek – Stepań (dziś terytorium Ukrainy, w rejonie sarneńskim obwodu rówieńskiego). Po drodze pytała ludzi którędy powinna iść, później wybierała przeciwny do wskazanego kierunek. Dotarła do Antonówki. Przez krótki czas ukrywała się na miejscu, później była zmuszona uciekać.

Autorka przez dwa lata chodziła od wsi do wsi, szukając schronienia. Zawsze udawało się jej znaleźć miejsce na kilka-kilkanaście nocy. Stosunkowo długo pozwolono jej mieszkać w stogu siana, później trafiła pod opiekę gospodarza, który utrzymywał, że jest jego kuzynką (w rzeczywistości znał dziadka Autorki i z tego powodu postanowił pomóc). Mężczyzn ten (w tekście brak nazwiska) pomagał Żydom i utrzymywał kontakty z Rosjanami, którzy uciekli z niewoli. Rosjanie próbowali zorganizować we wsi partyzantkę, a dom w którym ukrywała się Autorka traktowali jak swoją bazę – zbierali się tam co noc, wymieniali się informacjami, ukrywali broń itd. Po pewnym czasie przyprowadzili kilku Żydów, na których natknęli się w lesie i w raz z nimi stworzyli oddział. Później do oddziału zaczęli dołączać miejscowi, mający zatargi z Ukraińcami. Oddział był nieliczny, ale jego nocne działania organizowano tak, by miejscowi wierzyli, że liczy przynajmniej kilkadziesiąt osób.

W 1943 roku oddział zyskał na sile. Gdy w okolicy wsi znalazły się wojska niemieckie, stoczył z nimi walkę, po której partyzanci musieli się wycofać. Autorka poszła z nimi. Udało się im znaleźć miejsce, w którym założyli bazę, nazywaną przez Autorkę lagrem. Były tam dwa centra – wojskowe i cywilne. Kobieta pracowała jako pielęgniarka, a później także jako sekretarka, w "lagrze cywilnym" i pomagała w sporządzaniu dokumentacji z przesłuchiwania podejrzanych o szpiegostwo przeciw partyzantom. Opisała, że przesłuchiwanych torturowano między innymi przez umieszczanie ich bez odzienia w mrowisku.

Z oddziałem przebywała do 1943 roku, kiedy tereny kontrolowane przez partyzantkę zdobyła Armia Czerwona.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Gitli Szwarcblatt]
Miejsce powstania: 
Bytom
Opis fizyczny: 
6 stron maszynopisu
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Maszynopis w stanie znacznie utrudniającym czytanie
Sygnatura: 
301/1237
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Na dokumencie pieczęcie Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz archiwum tegoż. Ze słów Autorki spisała Ida Gliksztajn. Informacja o autoryzacji tekstu. Tekst w znacznym stopniu nieczytelny. Relacja w niektórych miejscach bardzo szczegółowa, w innych niezwykle lakoniczna. Brak datacji uniemożliwia odtworzenie chronologii wydarzeń. Niektóre miejsca opisane niezwykle dokładnie, inne bardzo pobieżnie. Język miejscami wręcz patetyczny.
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Osoba, której dotyczy treść.: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Główne tematy: 
Zagłada, ukrywanie się po "aryjskiej stronie", stosunki polsko-żydowskie w czasie II wojny światowej, partyzantka.
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1939 do 1943
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja