[brak]

Relacja spisana 2 lutego 1945 roku w Lublinie. Dotyczy wydarzeń z okresu od 1941 do 1945 roku.

Tekst otwierają informacje dotyczące początku okupacji Wilna. Autorka oceniła, że w 1941 roku w mieście mieszkało od 80 do 100 tysięcy Żydów. Po wejściu wojsk niemieckich kobieta zmuszona była zamieszkać u obcych ludzi, którzy nie pozwalali jej korzystać z kuchni (nie jest jasne czy chodzi o rodzinę żydowską, katolicką czy prawosławną). Od początku okupacji nie mogła też kontynuować pracy wykonywanej przed wojną – grała w restauracji na pianinie – ponieważ zabraniały tego nowe zapisy prawne i zakazy dotyczące ludności żydowskiej. Zanotowała, że jej sytuacja finansowa stała się fatalna.

Sporo miejsca w relacji poświęciła wprowadzeniu antyżydowskich praw, które zaczęły wchodzić w życie w krótko po zajęciu miasta przez armię niemiecką. Opisała informacje dotyczące konieczności noszenia łat, a później opasek z Gwiazdą Dawida. Zanotowała także, że Litwini przeciw Żydom występowali i zachowywali się wobec nich brutalnie.

Autorka szczegółowo opisała przebieg akcji egzekucyjnej, która odbyła się w Ponarach 1 sierpnia 1941 roku. Zanotowała, że zaangażowani w nią byli Litwini.

Kolejna część relacji dotyczy życia w getcie. Autorka opisała przesiedlenia, w tym konieczność przeniesienia się do drugiego getta. Odnotowała także kolejne prawa nakładane na Żydów, w tym konieczność pracy – zatrudnienia. Zapisała, że posiadanie dokumentów potwierdzających zatrudnienie – jak wierzono – mogła uratować życie i dawała ochronę w czasie akcji likwidacyjnych i łapanek.

Autorka została deportowana z Wilna do obozu koncentracyjnego w Rydze, gdzie przebywała rok pracując w fabryce. Zanotowała, że panowały tam okropne warunki – głód (25 dkg chleba i pół litra cienkiej zupy dziennie) i epidemie. Przebywała w grupie pięćdziesięciu kobiet. Pobieżnie opisała panujące tam warunki oraz prace wykonywane przez więźniarki. Następnie opisała swój pobyt w Toruniu –  fabryka, w której pracowała, została tam ewakuowana w związku ze zbliżającym się frontem. Dodała, że jej grupa została ulokowana w podziemnym forcie.

W czasie dalszej ewakuacji fabryki do Bydgoszczy Autorka uciekła wraz z kilkoma kobietami. Schroniły się w pobliskich zabudowaniach, skąd zostały przepędzone przez gospodarzy. W końcu znalazły miejsce pod dachem (brak szczegółów), pod którym przeczekały jeszcze pięć dni – do wyzwolenia.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Adeli Bay]
Miejsce powstania: 
Lublin
Opis fizyczny: 
8 stron rękopisu
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Rękopis w znacznym stopniu nieczytelny
Sygnatura: 
301/1296
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Uwagi: 
Na dokumencie pieczęcie Żydowskiego Instytutu Historycznego oraz archiwum ŻIH. Informacja o autoryzacji tekstu. W tekście błędy ortograficzne (w nagłówku Autorka została opisana jako "mgr hemii"). Relacja wyłącznie w rękopisie, mocno nieczytelna. Tekst spisany w pierwszej osobie, co świadczyć może o tym, że transkrybentka spisywała jej słowa dosłownie (dokument bez redakcji spotykanej w przypadku zeznań przepisywanych później na maszynie). W relacji dużo imion i nazwisk osób, z którymi Autorka zetknęła się w czasie wojny. Wiele informacji o okolicznościach ich śmierci. Ze słów Autorki spisała Irena Szajowicz.
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Data dzienna: 
piątek, luty 2, 1945
Osoba, której dotyczy treść.: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Główne tematy: 
Okupacja, prawa antyżydowskie, prześladowania, praca przymusowa, głód, terror, strach, choroby, getto, egzekucje, Ponary, Ryga, Toruń.
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1941 do 1945
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja