[brak]

Komunikat o błędzie

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls w _menu_load_objects() (linia 579 z /srv/www/AK2/public/includes/menu.inc).

Dokument z datą dzienną 31 maja 1945.

Relacja podzielona na dwie części.

Część pierwsza.

Relację otwierają generalne informacje o "Heim der Luftwaffe", fabryce działającej we Lwowie przy ulicy Lisa-Kuli oraz opis placu przed fabryką, zasypanego gruzem prawdopodobnie jeszcze w okresie I wojny światowej.

Wedle słów Autorki relacji, kierownik fabryki – Eryk Seidenglanz – miał być człowiekiem przyjaznym Żydom. Chcąc uporządkować jednak plac przyfabryczny, poprosił o przydzielenie mu pięciu robotników z pobliskiego getta. Mężczyźni zaczęli pracę wcześnie rano, po kilku godzinach postanowili zrobić sobie krótką przerwę (Autorka zapisała, że był to wyjątkowo gorący dzień). Mężczyźni nie byli pilnowani, ale ich przerwę zauważył młody gestapowiec.

Wedle słów Autorki mężczyzna podszedł do Żydów i zaczął ich bić drutem kolczastym i znalezionym drągiem bądź deską. Część z nich próbowała wrócić do pracy, kilku nie miało na to siły. Gdy ci drudzy znaleźli się na ziemi, gestapowiec zaczął rzucać w nich kamieniami, układał je też na ich brzuchach i skakał po nich. Następnie rozkazał Żydom chodzić z najcięższymi kamieniami znajdującymi się na placu. Na koniec powiedział, że mają wnosić je na niewielką górkę, tam posyłał mężczyzn kopnięciami w dół i ponownie kazał im wchodzić na górę.

Widząc to, pracownicy fabryki zaczęli szukać swojego przełożonego. Znaleźli go kilka domów dalej, w gościach u znajomych. Zaalarmowany przez pracowników przyszedł na plac i prosił gestapowca, by ten przestał i (jak napisała Autorka) "okazał człowieczeństwo". Gestapowiec odstąpił od dalszego znęcania się nad Żydami tylko po to, by po chwili wrócić z kolegami. Groził Seidenglanzowi aresztowaniem za "ochronę Żydów" i za "sprzyjanie Żydom".

 

Część druga.

Dokument stanowi zapis historii Żyda imieniem Jakub. Autorka nie była z nim spokrewniona, znała jego historię jak wszyscy pracownicy " Heim der Luftwaffe".

Jakub (brak nazwiska) był człowiekiem stosunkowo młodym i wykształconym (wzmianka o studiach). Za zgodą Seidenglanza ukrył w kotłowni fabryki swoją żonę i rocznego syna (brak imion). Fabryka znajdowała się poza obrębem lwowskiego getta, dlatego też, gdy Żydom zabroniono pracy "po aryjskiej stronie", Jakub poprosił o zgodę na dołączenie do rodziny. Kobieta i dziecko znajdowali się za niewielkimi drzwiami, zamkniętymi na kłódkę. Mężczyzna dołączał do nich wykopanym przez siebie tunelem.

Przez trzy dni rodzina ukrywała się bez kontaktu ze światem. Po upływie tego czasu Jakub wyszedł i poprosił o pomoc kobietę pracującą w fabryce, która zgodziła się przynosić rodzinie wodę i chleb.

W niedługim czasie później w fabryce doszło do awarii prądu. Przebywający na jej terenie gestapowiec postanowił samodzielnie naprawić usterkę i zszedł do piwnicy. Znalazł zamknięte na kłódkę drzwi i podejrzewając, że to za nimi znajduje się instalacja, wyważył je. Po znalezieniu ukrywającej się rodziny pobiegł po innych oficerów. Jakub, jego żona i dziecko zostali aresztowani i, jak zapisała Autorka, "wysłani na pewną śmierć". Samego Seidenglanza też aresztowano, gdy wyszło na jaw, że wiedział o ukrywającym się Żydzie. Mężczyzna został wysłany na wschodni front.

 

Na dokumencie dopisek: "Na ulicy Zamartynowskiej pewien gestapowiec kazał każdej napotkanej Żydówce kłaść się do rowu. Potem do niej strzelał."

 

Tekst zawiera obszerne, dokładne opisy. Brak informacji dotyczących Autorki – całość poświęcona dwóm wydarzeniom i szefowi zakładu. Dobry język i układ.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
[Relacja Gizeli Halpern]
Miejsce powstania: 
Kraków
Opis fizyczny: 
4 karty (210x259mm) maszynopisu w języku polskim.
Postać: 
kartki w teczkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
Dobry, czytelny i zdigitalizowany tekst
Sygnatura: 
301/258
Tytuł kolekcji: 
Zespół: Relacje ocalałych z holokaustu (zespół 301)
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
nośnik elektorniczny
Typ zasobu: 
relacja