b.t. [1945 r. Repatriacja?…]

 

Autorka opisuje swoje życie na emigracji w Kanadzie, dokąd wyjechała z siostrą w 1947 r.

Wychowała się na Podolu w Zaścianoczu koło Trembowoli. Przedstawia swoją wersję tzw. „rapatriacji” Polaków z Kresów Wschodnich w 1945 r. -  to było wygnanie z ich ziem. Polacy musieli uciekać stamtąd przed mordami Ukraińców na Ziemie Odzyskane. Dwa lata mieszkała we Wrocławiu, gdzie studiowała medycynę. W 1947 r. opuściła z siostrą Polskę i udała się statkiem Stefan Batory do Nowego Jorku, a następnie pociągiem na północ do Kanady. Osiadła w Winnipeg, gdzie już w pierwszych tygodniach poznała swego przyszłego męża, żołnierza Armii Generała Andresa. Spotkała tam też wielu znajomych Kresowiaków. Zaczęła pracować w szpitalu jako asystentka przy operacjach. W 1948 r. wyszła za mąż. Pół roku po urodzeniu córki, Ireny, zapadła na gruźlicę. Dwa lata spędziła w szpitalach, gdzie przeprowadzano na niej eksperymenty medyczne. W końcu uznano ją za zdrową i mogła wrócić do domu, zająć się dzieckiem. Życie towarzyskie wśród Polaków kwitło, w Winnipeg było dużo byłych żołnierzy 2. Korpusu gen. Andersa. W latach 50-tych i później bardzo prężnie działało Stowarzyszenie Polskich Kombatantów, do którego zapisali się oboje z mężem. Uroczyście obchodzono ważne rocznice państwowe (3 Maja, 11 Listopada), zainicjowano msze św. za poległych Polaków w 1939 r., pod Monte Casino, za pomordowanych w Katyniu, za gen. Sikorskiego, zorganizowano teatr. Każda taka msza była okazją do zamanifestowania polskości - były sztandary, śpiewano pieśni patriotyczne. Zaczęto zbierać fundusze, by pomóc Polsce, weteranom, inwalidom wojennym – organizowano festyny, bale charytatywne.

Gdy córka poszła do szkoły w 1956 r., Stanisława chciała dokończyć studia, ale nie udało jej się ściągnąć odpowiednich dokumentów z Polski. Zaczęła szukać pracy. W końcu znalazła ją na Uniwersytecie w dziedzinie medycyny doświadczalnej. Prowadziła badania z zakresu mikrobiologii, potem farmakologii, onkologii oraz transplantologii i immunologii. Kilka jej prac zostało opublikowanych w pismach medycznych. Ostatni etat pracy miała w uniwersyteckim szpitalu przy przeszczepach serca i nerek.

Córka po ukończeniu studiów w 1968 r. pracowała w dziale Anatomii na Uniwersytecie Manitoba. Wyszła za mąż niezbyt szczęśliwie. On cudzoziemiec, ona Polka, wychowana po polsku. Wyjechali oboje na daleką północ, do prowincji Jukon, koło Alaski, zostawiając dziadkom pod opiekę swoje dzieci (3-letnią Jolę i 4-letnią Kazię). Ciągłe myślenie o wnuczkach przeszkadzało Stanisławie w pracy. Po 19 latach pracy odeszła z zawodu, by poświęcić się całkowicie wnuczkom. Nadal udzielała się jednak w środowiskach polonijnych. Autorka opisuje występy Feliksa Konarskiego, który przyjeżdżał 1-2 razy w roku z Chicago.

Potem zaczęły się ciężkie czasy dla Polski – Solidarność, Stocznia. Apele o pomoc dla Polski nasiliły się. SPK ze zdwojoną siłą podejmowało starania, by zbierać pieniądze i dary. Autorka korespondowała z koleżankami szkolnymi, kresowiankami, rozsianymi teraz po całej Polsce, z kuzynostwem Gołońskimi. Wszyscy cały czas pamiętają krzywdy doznane od Ukraińców. Autorka nie może darować Jałty, że obce mocarstwa oddały lekką ręką ziemie do nich nie należące. Nie mogła się też pogodzić z tym, że wolna już Polska nie upomniała się o swe ziemie na Kresach. Opisuje też losy swego męża, jak ona z Trembowoli, skąd Sowieci wywieźli go w 1940 r. w głąb Rosji, a w 1939 r. brał udział w obronie Lwowa. Z wielkim wzruszeniem wspomina zjazd weteranów z całego świata, który odbył się w Polsce w 1992 r.

Autorka ubolewa nad nową, młodą emigracją z Polski, której dużo jest obecnie w Winnipegu. Tylko nieliczni z nich biorą udział w świętach narodowych. Nie chce im się pracować i najchętniej siedzą w klubach.

Miejsce powstania: 
Winnipeg / Kanada
Opis fizyczny: 
rps., 9 s. luź.; ; 27 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
1992
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
P 96
Tytuł kolekcji: 
Pamiętniki emigrantów
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia