b.t. [Naród Litewski to nic dobrego!...]

Relacja Marii Moniki Jankowskiej jest częścią listu jej siostrzeńca/bratanka, Michała Rudnickiego. Mężczyzna pisze do Ośrodka Karta w imieniu i na prośbę swej ciotki, by dać świadectwo martyrologii Polaków na Litwie w czasie II wojny światowej. W liście tym Rudnicki dosłownie cytuje wspomnienia ciotki, która jest ostatnim żyjącym świadkiem bestialskiego mordu Litwinów na dwóch polskich księżach w miasteczku Nowo-Święciany (obecnie Švientioneilai).

Autorka wspomina, że w 1939 r., gdy Hitler i Stalin podzielili Polskę na połowę, Wilno przypadło Litwinom, jako sprzymierzeńcom Stalina. Ale po napaści Niemiec na Rosję przeszli na stronę Hitlera. Litwini zaczęli mordować Polaków. Mimo srogich represji Polacy konspirowali, zabili nawet niemieckiego komendanta z miasteczka Stare-Święciany. Po tym zabójstwie ogłoszono, że za zabicie jednego Niemca lub Litwina zostanie rozstrzelanych ośmiu Polaków. Na zebraniu dla Litwinów Niemcy powiedzieli, żeby zabijali każdego, kto mówi, że jest Polakiem. Chodzili więc po domach i zabierali wszystkich mówiących po polsku, nawet dzieci.  Potem w lesie zabijali ich w brutalny sposób. Pewnego dnia wywieźli do lasu dwóch polskich księży z parafii rzymsko-katolickiej w Nowo-Święcianach. Byli to proboszcz Bolesław Bazewicz oraz prefekt, którego nazwiska autorka nie pamięta. W lesie Litwini kazali im się rozebrać do naga i przybili ich nożami do drewnianych krzyży, po dwóch godzinach zdjęli ich i dobili strzelając w nogi i w głowę. Polacy znaleźli zamordowanych księży i pochowali w tajemnicy na cmentarzu Mierzanelskim w Nowo-Święcianach. Litewscy mordercy nie byli komunistami, tylko katolikami. Księża zostali zamordowani pomimo tego, że odprawiali msze św. w języku polskim i litewskim, tylko dlatego, że byli Polakami. 

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
s.l.
Opis fizyczny: 
mps., 2 s. luź.; ; 30 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
2026
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
Sygn. AW II/2114
Tytuł kolekcji: 
Archiwum Wschodnie
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
relacja