Dzienniczek

Dwa zeszyty dziennika osobistego Poli Gojawiczyńskiej. Początkowe karty pierwszego zeszytu dotyczą lat przed 1948 rokiem. Autorka odnotowuje m.in. datę ślubu córki Wandy (7 listopada 1945 roku), jej wyjazd z mężem do Sztokholmu (w czerwcu 1946 roku), informacje o przekładach „Dziewcząt z Nowolipek”, a także o narodzinach wnuka Jacka. Do przeszłych lat powraca także okazji robienia wypisów z „Gazety Polskiej” z 1938 roku (w ramach przygotowań do kolejnej powieści) – zauważa, jak trudny był to rok ze względu na sytuację polityczną („to wysoka klasa cynizmu”, k. 16v) i doniesienia obyczajowe (morderstwa, samobójstwa). W nielicznych miejscach dopiskich z kolejnych lat, liczne skreślenia. Niewiele odniesień dotyczy samego diariuszowania, np. „Kiedyś przejrzałam ten kajet jednym tchem i zdumiałam się, iż kuchty zajmują w nim tyle miejsca” (k. 44v; w istocie, wiele fragmentów w dzienniku odnosi się do problemów Gojawiczyńskiej z pracującymi u niej gosposiami).

Fragmenty dziennika o dużych walorach literackich, niekiedy fragmentaryczne, lakoniczne, niekiedy jednak rozbudowane i przemyślane. Są tu m.in. szkice nowel, ale też zaczątki przekreślone, np. „Niemowlę” – o wnuku Jacku, fragment pisany po odwiedzinach w domu Nadzinów. Borykała się autorka z trudnościami materialnymi. Z dużym trudnem przychodzi też Gojawiczyńskiej w tym okresie własna twórczość – czuje niemoc, boryka się z „trudnościami materiału”. Wspomina, że dużym ułatwieniem byłaby dla niej bliska osoba, motywująca do pisania – jak Anna Kowalska dla Marii Dąbrowskiej. Pisarski wymiar dziennika przejawia się w notatkach o własnych opublikowanych utworach, a także w szkicach przyszłych utworów zamieszczanych w dzienniku. Pod koniec 1948 roku zerwała współpracę z Czytelnikiem ze względu na ingerencję cenzury w utwór „Stolica”. Ostatecznie rozmowy trwały nadal – na temat wydania „Stolicy” bez skreśleń i o wznowieniu „Domu na skarpie”.

Wspominała autorka wiele o relacjach z córką chorobie, samotności. Czuła, że się oddala od córki, która mieszka z rodziną w Warszawie: „(...) uderzyły mnie wielkie zmiany w naszej rodzinnej sytuacji. Ona już jest daleko oe mnie, tak daleko, jak nigdy. Czy wmówiono w nią, że jestem beznadziejnie stracona? Długo płakałam”(k. 12r). Poczucie osamotnienia wywołują w Gojawiczyńskiej wizyty w warszawskim domu córki – czuje się tam „jak uboga krewna”, uderza ją daleko posunięta oszczędność córki. Dodatkowym powodem napiętych relacji z Wandą jest stosunek Gojawiczynskiej do wnuka Jacka – rodzice i pielęgniarka niechętnie akceptują to, jak opiekuje się nim pisarka. Ciosem staje się dla Gojawiczyńskiej decyzja Nadzinów o kolejnym wyjeździe do Szwecji.

Krytycznie wypowiada się o środowisku literatów – gani ich za brak intelektualego polotu („za wyjątkiem osobliwej a bezpłodnej mądrości Nałkini”, k. 13r). Gojawiczyńska zamieszcza w dzienniku nieliczne treści o tematyce politycznej, dość lakoniczne, ograniczające się do odnotowania faktów, choć niekiedy zdradzające jej zaintresowania (np. gdy  zauważa, że w prasie ie pisze się o sytuacji w Chinach, a tematem glównym jest konflikt Albanii z Jugosławią). Ostatni wpis w dziennku (zeszyt pierwszy) z datą 12 listopada 1960 roku (przedostatni z 19 września 1949) – zmieniony charakter pisma, słabo czytelny. Pisarka wspomina, że skrzywdzono jej córkę. Zarzuca sobie, że mimo miłości do Wandy krzywidzła ją, chora i z powodu braku równowagi.

Drugi zeszyt dziennika stanowi kontynuację pierwszego – rozpoczyna go wpis dotyczący wnuka Jacka i to jemu według deklaracji autorki ma być poświęcony. Po tej pierwszej notatce jednak pojawiają się kolejne datowane, zawierające zapiski o charakterze osobistym, prowadzone podczas pobytu w Czechosłowacji, później w Warszawie i Oborach. Kontyunacja wątków z poprzedniego tomu, przy czym rzadziej pojawiają się zapiski dotyczące trudnyh relacji z córką. Zły stan zdrowia. Ostatni wpis pochodzi z 3 stycznia 1962 roku.

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
Zeszyt pierwszy: 20,5 x 15 cm; k. 45; zeszyt drugi: 21,5 x 16 cm; k. 16
Postać: 
zeszyt
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny do celów badawczych
Data powstania: 
Od 1948 do 1962
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
II.10248
Uwagi: 
Czarny, niebieski atrament; wyrwane kartki z przełomu października i listopada 1948, z przełomu stycznia i lutego 1949.
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Osoba, której dotyczy treść.: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum osobiste
Główne tematy: 
twórczość pisarska, relacje z córką, starość, osamotnienie, problemy finansowe, rodzina
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1938 do 1962
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
dziennik/diariusz/zapiski osobiste