Głód, zimno i strach

Autorka opisuje swój pobyt na Uralu.

Została deportowana razem z rodzicami i czterema braćmi z Turzyska, pow. Kowel, w dniu 10.02.1940 r. Genowefa miała wtedy 12 lat i była najstarsza z rodzeństwa (najmłodszy z braci miał 3 mies.). Transport koleją trwał ok. dwa tygodnie, potem od stacji Kruticha na Uralu jechali saniami. Warunki podróży były bardzo ciężkie – zimno, głód, brak picia. Towarzyszył im strach. Zakwaterowano ich w lesie w barakach, zbudowanych z okrąglaków i uszczelnionych mchem. Na zewnątrz mróz sięgał -65 °C. Był taki głód, że jedli korę z drzewa lipowego. Wiele osób od tego zmarło, bo zrobione z kory ciasto gęstniało w jelitach jak gips. Zmarło wtedy dwóch braci autorki. Był z nimi lekarz, ale nie było lekarstw. Początkowo nie wolno im było się poruszać, nawet do najbliższych sąsiadów. Latem zbierali runo leśne, dzięki temu było trochę łatwiej. Najgorzej dokuczało im robactwo: pluskwy, prusaki. Ojciec został aresztowany, ponieważ doniosła na niego Ukrainka, że chciał spalić portret Stalina (za portretem roiło się od robactwa).

Od września 1940 r. dziewczynka zaczęła chodzić do szkoły – do piątej klasy. Ponieważ w ich osadzie były tylko 4 klasy, musiała z koleżanką dojeżdżać 22 km (najpierw szła pieszo 12 km, a potem jechała 10 km pociągiem). Od 13. roku życia Genowefa zaczęła pracować, najpierw przy oczyszczaniu lasu, a potem przy budowie kolei wąskotorowej (Uskaja Żeleznaja Doroga). Pewnego dnia została wysłana razem z dwiema koleżankami przez ich ojców po żywność do sowchozu, w którym pracowały ich matki. Niestety w drodze powrotnej ktoś zabrał kładkę i musiały przejść przez rzekę w lodowatej wodzie. Potem wszystkie bardzo chorowały.

Jesienią 1944 r. wywieziono ich do woj. chersońskiego, a do Polski wrócili w 1946 r. Przez jakiś czas zatrzymali się we wsi Chrobrów, ale na stałe osiedlili się we wsi Stara Kopernia. W 1948 r. Genowefa wyszła za mąż za osadnika wojskowego, Henryka Lazurka, który zginął tragicznie w 1960 r. Została sama z trojgiem dzieci. Po dwunastu latach wyszła ponownie za mąż za Orłowskiego.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
Moje wspomnienia z Syberii
Miejsce powstania: 
Dąbrowa Górnicza
Opis fizyczny: 
10 s. ; 30 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
bez ograniczeń
Data powstania: 
1989
Stan zachowania: 
dobry, bez uszkodzeń
Sygnatura: 
WII/315
Tytuł kolekcji: 
Archiwum Wschodnie
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Osoba, której dotyczy treść.: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum osobiste
Główne tematy: 
wywózka; pobyt na Uralu; trudne warunki życia; szkoła; praca; powrót do kraju
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1940 do 1972
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia