Jedno życie

Autorka opisuje losy Polaków na Kresach Wschodnich. Urodziła się na terenach obecnej Białorusi, w osiedlu fabrycznym Rajówka k. Ilii (35 km od Mińska, 45 km od Starej Wilejki), dokąd jej rodzice (z synkiem) sprowadzili się z Wilna. Ojciec był urzędnikiem i kapelmistrzem orkiestry fabrycznej, tu znalazł zatrudnienie w fabryce tektury i papieru Bogdanowicza. W 1935 r. urodziła się Apolonia. Dzieciństwo wspomina beztrosko do momentu wkroczenia wojsk sowieckich we wrześniu 1939 r. Zaczęła się parcelacja majątków (głownie osadników wojskowych), grabieże i zaprowadzanie nowych porządków, a także wywózki na Sybir. Jej rodzice również znaleźli się na liście do wywózki, ale zanim to nastąpiło, weszli Niemcy. Ojciec wrócił do pracy w fabryce. Białoruska partyzantka napadała na niemieckich żołnierzy. Rozpoczął się terror, Niemcy rozstrzelali polskich nauczycieli oraz Żydów z Ilii.

Ojciec autorki zmarł jesienią 1941 r. (36 l.), a matka (29 l.) została sama z dwójką dzieci. Wtedy dokwaterowano im okropną Białorusinkę, matkę policjanta, która bardzo utrudniała im życie. Gdy Niemcy odchodzili, pośpiesznie wyrzucali ludzi z mieszkań, rabowali najcenniejsze rzeczy, palili domy. Potem wyszła partyzantka z lasu i dokończyła grabieży. Trzeba było uciekać. Gdy front przesunął się dalej, matka z dziećmi i krową udała się do Nowo-Wilejki k. Wilna, do wujka.

W 1946 r. Apolonia podejmuje naukę w szkole powszechnej w Nowo-Wilejce. Brat (15 l.) zaczyna już pracować, a wieczorami uczy się. W międzyczasie zostają ponownie okradzeni przez żołnierzy radzieckich i wyrzuceni do gorszego mieszkania, gdzie gnieżdżą się z w dwie rodziny (8 osób) w dwóch pokojach. Po ukończeniu szkoły powszechnej, ciężkie warunki materialne zmuszają autorkę do  podjęcia pracy (jako maszynistka) i kontynuowanie nauki wieczorowo. Po maturze rozpoczyna studia historyczne w nowo-otworzonym Państwowym Instytucie Nauczycielskim w Nowo-Wilejce. Rok później wykłada już historię na kursach pielęgniarskich. Brat ukończył w 1955 r. slawistykę w Leningradzie i zostaje nauczycielem, a potem inspektorem szkolnym w rejonowym wydziale oświaty. Walczył o polskość organizując różne uroczystości narodowe. W 1956 r. ożenił się z nauczycielką. W tym samym roku Apolonia ukończyła studia i również zaczęła pracować jako, nauczycielka w Mickunach.

W międzyczasie otrzymali zaproszenie od wujka-osadnika wojskowego, który osiedlił się na Ziemiach Zachodnich. Zaczęły się starania o wyjazd do Polski. 23.10.1956 r. znaleźli się w Warszawie. Brat z żoną zamieszkali u stryjecznego brata, oficera WP, a Apolonia z matką udały się do wujka w Zielonogórskie. Pobyt na wsi niezbyt odpowiadał młodej dziewczynie, więc wyjechała do Poznania, a następnie do Wrocławia, gdzie znalazła pracę jako nauczycielka rosyjskiego w szkole podstawowej. Po roku starań otrzymała mieszkanie M2 i ściągnęła do siebie matkę. W 1959 r. wyszła za mąż za przybysza Wilna, ale to małżeństwo przetrwało zaledwie kilka lat. W tym czasie autorka skończyła studia na Uniwersytecie Wrocławskim i po rozwodzie przeniosła się z matką do Warszawy. Tam pracowała w szkole podstawowej oraz jako lektorka języka rosyjskiego na Politechnice Warszawskiej. W 1965 r. wyszła ponownie za mąż i w grudniu 1967 r. urodziła córkę. Dużo pracowała, ale powodziło im się nieźle, jak na owe czasy. Wkrótce zmienili mieszkanie na 2-pokojowe, a w 1975 r. przenieśli się do własnościowego segmentu spółdzielczego z ogródkiem i garażem. Jeździli maluchem, na lepszy samochód nie było ich stać. W 1986 r. przeszła na emeryturę. Nigdy nie należała do żadnej organizacji, z wyjątkiem związków zawodowych. Pracowała społecznie w PCK i TPPR. W życiu przyświecała jej zasada: Myśl swoje i nie zdradzaj się z tym.

Na końcu autorka robi bilans swojego życia. Podsumowuje także osiągnięcia innych członków, które nie zawsze są pozytywne. Pisze o problemach Polaków na Wileńszczyźnie, część jej rodziny tam została. Nie otrzymali żadnego odszkodowania za gospodarstwo po ojcu.

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
s.l.
Opis fizyczny: 
mps., 7+2 s. luź.; ; 30 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
1991
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
AWII/1804
Tytuł kolekcji: 
Archiwum Wschodnie
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Osoba, której dotyczy treść.: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum osobiste
Główne tematy: 
Losy Polaków na Wileńszczyźnie
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1935 do 1986
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia