Kroniki Bolesława Prusa jako źródło do historii Warszawy

Ze wstępu:

Prasa jest niewątpliwie jednym z najważniejszych źródeł do czasów najnowszych; źródłem bogatym, możliwie dostępnym, nieraz jedynym, wobec zniszczeń wojennych, jakie tak poważnie dotknęły archiwalia. Mimo rosnącego zainteresowania tym źródłem, jest ono jest ono kompletnie nierozpracowane teoretycznie. W pracach z metodologii historii – zresztą niezbyt licznych w polskiej historiografii – nie znajdujemy ani jednej pozycji traktującej o prasie, jako źródle historycznym. Opracowanie tego działu metodologii jest jednak koniecznym. Tak, jak rozwinięta jest nauka o źródle epoki średniowiecznej – dokumencie – powinny być wypracowane metody badań każdego rodzaju źródeł.

Praca niniejsza jest próbą rozwiązania zagadnień metodycznych na małym wycinku warszawskiej publicystyki. Kroniki tygodniowe Bolesława Prusa są tutaj rozpatrywane z punktu widzenia metodologii historii, jako źródło do historii Warszawy.

Praca dzieli się na kilka części: wprowadzające mówią o życiu Głowackiego w Warszawie, jego pracy i pozycji w redakcji Kuriera Warszawskiego, jego stosunku do prasy. Odpowiadają więc krytyce zewnętrznej źródła. Rozdział podstawowy – charakterystyka kronik – jest próbą charakterystyki wewnętrznej źródła, następne – to przygotowanie do interpretacji.

W pracy niniejszej nie zostały poruszone wszystkie zagadnienia, które powinny były znaleźć w niej rozwiązanie. I tak: luką jest niezbadanie społecznej postawy autora, niesłuszne byłoby oparcie jej na wycinku kilkunastu lat racy Prusa, lecz jedynie na analizie całej jego twórczości, zwłaszcza publicystycznej. Pobieżne zapoznanie się z kronikami tygodniowymi Głowackiego, drukowanym w tygodniku ilustrowanym w latach 1904-1907, kronikami, różniącymi się w formie i treści z omawianymi w pracy niniejszej, daje bogate dane do charakterystyki osoby Głowackiego i jego poglądów. Wysnuwanie więc wniosków z jednego tylko wycinka pracy i życia Głowackiego – byłoby nieścisłe.

Mówiąc o kilkunastoletniej pracy Prusa w Kurierze Warszawskim, należałoby bliżej przedstawić ideologiczne podłoże redakcji i zasięg czytelników. Wobec braku naukowego opracowania Kuriera Warszawskiego, badania tego rodzaju wykraczałyby poza ramy pracy, gdyż musiałoby się oprzeć na analizie pisma, jako całości, poprzez wiele roczników.

Zagadnienie cenzury rosyjskiej zostało potraktowane nie wyczerpująco, wobec bardzo słabego jego opracowania w literaturze historycznej. Ciekawe byłoby przeprowadzenie porównania kronik Prusa z innymi współczesnymi felietonami tygodniowymi – szkicowa próba porównania z W. Sabowskim i Sienkiewiczem nie została zamieszczona w pracy, gdyż musiałaby być pogłębiona i uzupełniona jeszcze innymi porównaniami.

Przygotowanie metodologiczne do niniejszej pracy oparte jest jedynie na materiale wykładów i ćwiczeń uniwersyteckich; prac metodologicznych o prasie, jako źródle historycznym, nie ma w naszej historiografii. Należałoby zaznaczyć zresztą, że omawiane kroniki nie stanowią materiału bardzo typowego dla prasy, gdyż tekst ich opowiada ściśle (patrz rozdział II) tekstowi autora, nie podlegając zmianom redakcyjnym.

Z literatury o twórczości i postaci Bolesława Prusa, opieram się tu prawie wyłącznie na najnowszej monografii Szweykowskiego: „Twórczość Bolesława Prusa”, gdyż na tle całej literatury krytycznej odbija się wszechstronnością i wnikliwością.

Przeczytane prace, dające obraz Warszawy okresu Prusa są cytowane i zestawione w wykazie bibliografii.

Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
56 k. : 30 cm.
Postać: 
oprawa zeszytowa
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
dostępny
Data powstania: 
2026
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
65
Tytuł kolekcji: 
zbiór rękopisów
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
inne