Pamiętniki „repatriantów” z Kresów Wschodnich na Ziemie Zachodnie. Pokłosie konkursu ogłoszonego przez Fundację „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego w 1992 r.

Wspomnienia Ireny Kacperek są niezwykłym obrazem, ukazującym jak w soczewce historię przesiedleń na przykładzie losów bohaterki – będącej wówczas dzieckiem – i jej rodziny. Autorka rozpoczyna od opisu rodzinnej wsi o pięknej nazwie Raj, w której przed wojną wiedli spokojne i zgodne życie mieszkańcy wielu narodowości i wyznań – Żydzi, Polacy, Ukraińcy. Kacperek opisuje, jak wybuch wojny i kolejne okupacje zmieniły ich losy: zaczęły się prześladowania ludności polskiej, żydowskiej i ukraińskiej, wywózki, aresztowania. Potem zniknęli rajscy Żydzi – wywiezieni do obozów lub zamordowani – a pomiędzy Polakami i Ukraińcami nasilały się konflikty etniczne. Wzrastało zagrożenie ze strony band nacjonalistów ukraińskich, więc kiedy skończyła się wojna, skończył się także Raj Ireny Kacperek. Polska była już gdzie indziej, więc wyjazd stał się koniecznością. W 1946 r. autorka wyruszyła w przesiedleńczą podróż na Ziemie Odzyskane – we wspomnieniach opisuje m.in.: panującą wśród wysiedlanych atmosferę lęku przed nieznanym, warunki transportu i długą, momentami niezwykle dramatyczną podróż, podczas której przesiedleńcy raz po raz doświadczali beznadziei swojego aktualnego położenia, pozostawieni sami sobie na pastwę losu i chaotycznej organizacji transportu (bywało, że pociąg podczas postoju niespodziewanie ruszał, rozdzielając dzieci i rodziców; dopiero po czasie – dla dziecka zawsze traumatycznie długim – rodzinom udawało się spotkać). Wspomnienia Kacperek pokazują, że osiedlenie i koniec podróży wcale nie oznaczały dla przesiedleńców początku stabilizacji. Na miejscu bliscy autorki zamieszkali razem z Niemcami, co powodowało, że żadna z rodzin nie czuła się u siebie. Kacperek podkreśla, że choć po wysiedleniu niemieckich „współlokatorów” wieś znacząco podupadła gospodarczo, nikt się jednak tym nie przejmował, bo w końcu każdy mógł zająć się sobą i zacząć normalne życie. Zresztą, jak wspomina, dla niej wojna skończyła się w momencie, gdy wykąpana i nakarmiona znalazła się w nowym domu: „Nic mnie nie martwi ani obchodzi. Jestem znowu dzieckiem. Mam trzynaście lat i trzy miesiące. Jest 6 maj 1946 rok”.

Autor/Autorka: 
Inny tytuł: 
Utracenie mojego Raju
Miejsce powstania: 
Wrocław
Opis fizyczny: 
k. luź. 28–39; 31 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
Katalog rękopisów zinwentaryzowanych. Możliwość otrzymania oryginału do wglądu w celach badawczych, po złożeniu pisma rekomendującego z uczelni/projektu badawczego etc.
Data powstania: 
1992
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
18932/II
Uwagi: 
Rękopis o charakterze czystopisu, drobne poprawki (długopis, czarny i niebieski tusz). Przekreślona foliacja autorki – ołówkiem w prawym, górnym rogu foliacja ZNiO. Zapis jednostronny. Załączona kserokopia świadectwa szkolnego. Praca nadesłana na konkurs organizowany przez fundację „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego w 1992 r., praca nagrodzona.
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Główne tematy: 
II wojna światowa, warunki podczas transportów przesiedleńczych, losy wysiedlanej ludności podczas transportu, realia życia po osiedleniu, ludność niemiecka na Ziemiach Odzyskanych, stosunki przesiedleńców z Niemcami, wspólne życie polsko-niemieckie na Ziemiach Zachodnich, wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej, normalizacja życia przesiedleńców w nowym miejscu, stabilizacja po osiedleniu
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1939 do 1946
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia