Rok 1905 w Jałcie

Wspomnienia dotyczą wydarzeń związanych z rewolucją 1905 r. w Jałcie. Są ułożone w przejrzysty sposób. Mają charakter bardziej sprawozdawczy niż opisowy: znajdziemy tam wiele nazwisk, dat i wydarzeń. Rozpoczynają się od drugiej połowy 1904 r., kiedy autorka przyjeżdża do Jałty z Saratowa. Od razu włącza się w działania rewolucjonistów, organizujących wówczas strajk. Dołącza do grupy, w której działał już Mikołaj Rubakin (urodzony w 1862 r. rosyjski pisarz i bibliograf) – wspomina, że był on odpowiedzialny za dostarczanie książek, sporządzanie spisów bibliograficznych i działania na rzecz oświecenia ludu. 

Już od pierwszych dni strajku zaczęła się intensywna praca nad przygotowaniem i rozkolportowaniem ulotek, informujących o działaniach ruchu rewolucyjnego. Wiadomości do Jałty spływały drogą telefoniczną – między innymi z Sewastopola i Symferopola. Nikonowa wspomina o niezwykle intensywnym ówczesnym życiu konspiracji. Wymienia nazwiska swoich towarzyszy, opisuje atmosferę panującą w mieście. Pisze również o pogromach ludności żydowskiej, do których doszło w tym czasie w Odessie i Symferopolu. Rewolucjoniści z Jałty starali się za wszelką cenę temu zapobiec.

Zimą 1905 r. działacze rewolucyjni – w obawie przed falą aresztowań – zaczęli oczyszczać swoje mieszkania, pozbywać się niebezpiecznych materiałów. Mimo to 20 grudnia aresztowano autorkę i dwudziestu innych działaczy. Nikonowa spędziła trzy miesiące w areszcie w Sewastopolu. Wspomina więzienie, przepełnione uczestnikami powstania sewastopolskiego (zrywu, który miał miejsce na fali wydarzeń rewolucji 1905 r., do której przyłączyła się czarnomorska flota i wojskowe oddziały wojskowe z Sewastopola). Nikonowa została zwolniona za kaucją (która wynosiła 1000 rubli) ze względu na zaawansowaną ciążę i zbliżający się poród (dodaje jednak, że w 1907 r. doszło do procesu, w którym została skazana na rok pobytu w twierdzy w Archangielsku), po czym zamieszkała w pobliskiej miejscowości (w Belbece). Pisze o częstych potajemnych wizytach, które składali jej partyjni działacze. 

W tym czasie jej mąż i syn (będący wówczas uczniem 8 klasy gimnazjum) przebywali w więzieniu – Nikonowa opisuje, jak próbowała uzyskać prawo do odwiedzin. Udało się jej spotkać z mężem, okazało się jednak, że syn ma zakaz przyjmowania odwiedzających ze względu na „niepoprawne” zachowanie wobec admirała, który wizytował więzienie. Z dalszego opisu wynika, że tenże admirał był teściem Nikonowej (pisze o nim jak o ojcu męża i dziadku syna). Ostatnią opisaną sytuacją są odwiedziny w domu admirała, który rozmawia z nią o wychowaniu syna, a także o ideałach i wierze w Boga. Syna Nikonowej ostatecznie zwolniono z więzienia.

Autor/Autorka: 
Wariant tytułu: 
1905 год в Ялте (pisownia oryginalna)
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Rosyjski
Dostępność: 
udostępniony mikrofilm
Data powstania: 
1924
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
ф. 1337 оп. 1 ед. хр. 163
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Data dzienna: 
sobota, luty 23, 1924
Główne tematy: 
strajk w Jałcie, pogromy ludności żydowskiej, więzienie w Sewastopolu, zryw sewastopolski, ciąża, aresztowanie męża i syna, teść admirał
Zakres chronologiczny: 
Od 1904 do 1924
Nośnik informacji: 
papier
mikrofilm
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia