Starsza Pani Wspomina

Hanna Zarębska ujmuje swoje wspomnienia w formę opowiadań poświęconym ważnym dla niej problemom i wydarzeniom oraz różnym etapom jej życia. Opowiadania ułożone są chronologicznie.

Autorka opowiada o swoim szczęśliwym dzieciństwie w inteligenckim domu warszawskim i czasach szkolnych - przedstawia historię swego przypadkowego uświadomienia z udziałem służącej, kiedy dowiaduje się (i jest tą wiadomością zbulwersowana), że ma "dziurkę," z której będzie krwawić, którą będą się rodzić dzieci. Wspomina czasy gimnazjum, przede wszystkim w kontekście pierwszej miłości, która kończy się nieporozumieniem - chłopak umawia się z inną, żeby się przekonać, czy będzie mu lepiej, autorka nie chce z nim rozmawiać, uniesiona "kobiecym honorem," ale później ocenia swoje zachowanie jako wielki błąd i uczucie wspomina do końca życia. Okres młodości przypadający w czasie okupacji charakteryzuje jako bardzo trudny. Zajmuje się wówczas prowadzeniem domu dla kilku osób ("Kobieta w domu staje się zwierzęciem pociągowym") oraz podejmuje studia psychologiczne w Tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Pamiętnikarka daje pewien obraz funkcjonowania szkoły: program nie różnił się od przedwojennego, były te same przedmioty, od studentów wymagano przeprowadzania badań na grupach kilku, a nawet kilkunastoosobowych, był ten sam tryb egzaminów. Wymienia profesorów: T. Kotarbińskiego, W. Tatarkiewicza, Stefana Baleya, Marię i Stefana Ossowskich. Wyjaśnia, dlaczego zrezygnowała po 3 latach -  aresztowano i rozstrzelano jej brata należącego do AK, który współpracował z jednym z psychologów UW. Ona sama bała się, że stanie się ogniwem prowadzącym Gestapo do innych studentów.

Zarębska przedstawia swoje losy po upadku Powstania: razem z ojcem pracują jako robotnicy przymusowi  w cukrowni w  Alleringersleben, później na budowie w Pömmelle. Po klęsce Niemiec spędzają tam jeszcze rok, bo ojciec obawia się powrotu do kraju. Autorka ma okazję obserwować zachowanie Polaków przy tworzeniu osady polskiej dla Displaced Persons. Ukazuje, jak kilku młodych zapaleńców próbuje zorganizować życie osiedla, stworzyć instytucje publiczne: szkołę, bibliotekę, świetlicę itp. Prezentuje sylwetkę wójta gminy Raderhorst, manipulatora, który w sprytny sposób zdobywa władzę, a później rządzi despotycznie miejscowością. Do sporządzenia ocen ludzkich postaw wykorzystuje swą wiedzę psychologiczną. Autorka nie ukrywa swej niechęci do Niemiec - widok gruzów miast niemieckich sprawia jej satysfakcję, Ubolewa widząc zagospodarowane, kwitnące wioski jakby ten kraj nigdy nie został pokonany. 

Zapiski pokazują wahania Zarębskiej (już po powrocie), czy związać swoją przyszłość  z architekturą, czy psychologią. Zwycięża architektura: odbudowywanie z gruzów Warszawy było dla niej prawdziwym wyzwaniem, ale żałuje, że nie skończyła studiów (psychologii lub architektury).

Ważnym wątkiem jest poszukiwanie i wybór męża. Autorka opisuje kilka swoich narzeczeństw. Jedno z nich było bliskie szczęśliwego finału – ślubu.  Autorka wyobrażała sobie suknię ślubną oraz uroczystą ceremonię w kościele, kiedy narzeczony wycofuje się. Robi nieco uwag na temat swojego małżeństwa, z którego na ogół jest zadowolona; ale odnotowuje też trudne sytuacje - kiedy dowiaduje się, że mąż ją zdradził [wróciła wcześniej z podróży], czuje się bardzo rozczarowana, ale ostatecznie nic z tym nie robi.

Kilkakrotnie opisuje próby uświadamiania swoich synów; jest to dla niej ważne, ponieważ sama w związku z tym przeżyła traumę w dzieciństwie.

Przewija się motyw trudnego losu kobiety: autorka cieszy się rodząc synów; stwierdza, że mężczyznom jest lżej.

 

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
k.
Postać: 
kartki w okładkach
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
zasób jest dostępny
Data powstania: 
1994
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
akc 14017
Uwagi: 
papier biały; tusz czarny, brak ciągłej paginacji - każde opowiadanie ma osobną paginację; większość wspomnień została napisana w 1993 i 1994, tylko trzy pochodzą z 1946 min. "Serce"; w załączeniu życiorys autorki
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum osobiste
Główne tematy: 
1. Dzieciństwo w inteligenckim warszawskim domu. 2. Trudności życia codziennego podczas okupacji. 3. Roboty przymusowe w Niemczech. 4. Szukanie męża (presja rodziny czy potrzeba wewnętrzna) 5. Wychowywanie dzieci w latach 50-tych i 60-tych
Nazwa geograficzna - słowo kluczowe: 
Zakres chronologiczny: 
Od 1925 do 1994
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia