Trochę o towarzyszach

Jest to zbiór notatek o działaczach PPS:

Aleksander Sulkiewicz, ps. „Michał” (1867-1916) / s.2-12a oraz 46-47a
Wieloletni członek Centralnego Komitetu Robotniczego PPS i wieloletni „nielegalnik”, od 1915 należał do I Brygady Legionów Polskich, zginął od kuli wroga. Prowadził różnorodną działalność: przewożenie pomiędzy zaborami bibuły, czcionek, broni, organizowanie techniki; utrzymywał stosunki z socjalistami rosyjskimi. Był marksistą, organizował klasę robotniczą do walki o ustrój socjalistyczny i o niepodległość.

List do Natalii Gąsiorowskiej z 21.II.1957 / s.13-18a
Jaworowska opisuje m.in. znajomość z „Werą” (Maria Koszutska), swoją działalność w PPS, jak doszło do rozłamu w partii. Wskazuje na nieścisłości we wspomnieniach Gąsiorowskiej.

Wincenty Ziółkowski, „Wicek”/ s. 20-21a
Robotnik, metalowiec, początkowo pracował w fabryce Żerańskiego, potem w innych. Od 1902 członek PPS, należał do Dzielnicy „Czysta-Wola”. Inteligentny i bardzo wyrobiony. W Polsce międzywojennej stracił pracę w fabryce i zatrudnił się jako inkasent w Kasie Chorych. Siedział w więzieniu, zesłany na Syberię. Był socjalistą i niepodległościowcem, ale chodził do kościoła, wziął ślub i chrzcił dzieci. Był radnym miejskim z ramienia PPS.

Władysław Przetakiewicz, ps. „Motyl” (1877-1943) / s. 25-25a
Działacz Dzielnicy Jerozolimskiej, później „Powiśle”, z zawodu grawer, przewodniczący Związku Zawodowego Grawerów, brał udział w strajkach. Wstąpił do PPS mając 18 lat, brał czynny udział w rewolucjo 1905 r. Kolportował bibułę, agitował, organizował, nocował „nielegalników”. Brał czynny udział w kampanii wyborczej PPS w pierwszych wyborach do sejmu.

Wojciech Kornacki, / s.26-26a
Teść „Motyla”, stolarz, należał do PPS, a później do PPS d. Frakcja Rewolucyjna. Prowadził skład bibuły na Dzielnicy „Dół”, organizował majówki na „Kępie Wieloryba” (za Saską Kępą), agitował robotników, przechowywał broń. Podczas rewolucji 1905 należał do komitetu strajkowego.

Filip Kornacki / s.26a-27
Brat Wojciecha, o 14 lat młodszy, z zawodu sztukator. Początkowo w SDKPiL, potem wstąpił do PPS, ale nie był czynnym członkiem.

Zabłocki, ps. „Stryjek” / s.27 i 28
Szewc, organizował robotników, jego mieszkanie było często miejscem zebrań.
Jaworowska wspomina, że w 1904 r. było dużo błyskawicznych/lotnych demonstracji, organizowanych przez PPS w celu rewolucjonizowania i agitowania robotników. Mówiła o nich cała Warszawa i rzeczywiście odegrały rolę rewolucjonizującą. Robotnicy prosto z fabryk zjawiali się na Marszałkowskiej lub Nowym Świecie, rozwijali sztandary i szli śpiewając pieśni.

Skulski / s. 27a-29a
Krawiec, członek Dzielnicy „Powiśle”, agitował na rzecz PPS, mówił robotnikom (nawet swoim pracownikom) o wyzysku. Jaworowska opisuje okres, kiedy mieszkali ze Skulskim i jego liczną rodziną w jednym domu na ul. Solec 103.

Piątkowski /s. 29a-30
Stolarz, prawdopodobnie członek Proletariatu I, a potem Proletariatu SD, bezpartyjny. Również mieszkaniec domu przy ul. Solec 103. Bardzo zaprzyjaźniony ze Skulskim, pomimo różnicy poglądów. Cenił go także Rajmund Jaworowski.

Rajmund Jaworowski / s.30
Tu Jaworowska krótko pisze o wielkiej sympatii męża do robotników.

„Esdek” (Kowalski?) / s. 30a
Stolarz, tapicer, oddany robocie partyjnej. W jego mieszkaniu odbywały się zebrania po wznowieniu działalności na dzielnicy „Powiśle”, ponieważ po aresztowaniach na dzielnicy „Powiśle” w robocie partyjnej nastąpiła dłuższa przerwa. Działalność wznowiono dopiero w latach 1913/14. W nawiązaniu kontaktów z robotnikami na dzielnicy pomogli członkowie komitetu dzielnicy Jerozolimskiej.

Edward Fidziński, „Gruby” / s. 31a-32
Przewodniczący dzielnice „Powiśle”, członek Warszawskiego Komitetu Robotniczego PPS, a po rozłamie 1928 r PPS dawnej Frakcji Rewolucyjnej. Brał udział w ruchu spółdzielczym spożywczym, organizował spółdzielnię „Promień”, która weszła do związku „Społem”. Radnym miejski, członek zarządu Stowarzyszenia Byłych Więźniów Politycznych PPS d. Fr.Rew. Był bojowcem, zesłany na katorgę. Do PPS i PPS d. Fr. Rew. Należał również jego brat Jan, także członek dzielnicy „Powiśle” i delegat na OKR.

„Szczerbaty” / s.32a
Robotnik fabryczny, agitował grupy rezerwistów i urządzał z nimi pochody antymobilizacyjne.
Następnie Jaworowska wspomina wielu towarzyszy znanych jej najczęściej tylko z pseudonimów (s. 33-35a).

Franek Pacwa / s.36
Metalowiec, członek PPS, a potem PPS d. Fr.Rew.. Do partii należał jeszcze przed rewolucją 1905. Należał do dzielnicy „Praga”. Organizował koła, agitował, okresami  był mężem zaufania i łącznikiem między towarzyszami i kołami. Zastrzelił się w 1939 r., gdy Niemcy zbliżali się do Warszawy.

Maria Kamińska / s.52-53a
– zaangażowana działaczka PPS, z dzielnicy „Powiśle”, zajmowała się techniką na dzielnicy, prowadziła doskonale zakonspirowany skład bibuły, w jej mieszkaniu odbywały się najbardziej zakonspirowane zebrania Komitetu Dzielnicowego i dziesiątek bojowych, często nocowali u niej tzw. nielegalnicy
 

Autor/Autorka: 
Wariant tytułu: 
[Wspomnienia „Trochę o towarzyszach”]
Organizacja/Partia: 
Opis fizyczny: 
rps. 53 k., brulion, luź.; 20 cm
Postać: 
zeszyt
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
Od 1956 do 1957
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
1427/330/IV, t.4, podteczka 4
Tytuł kolekcji: 
Akta Konstancji Jaworowskiej
Uwagi: 
zapisane dwustronnie, zeszyt z powycinanymi kartkami, do tego luźne kartki
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Akta personalne
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia