Wspomnienia Stanisławy Dąbrowskiej-Brzozowskiej z d. Giza spisane przez Genowefę Stachów z d. Kowalską dot. tragicznych wydarzeń 11 lipca 1943 r. w kol. Orzeszyna pow. Włodzimierz Wołyński

Autorka opowiada o czystkach etnicznych na Wołyniu w czasie II wojny światowej, dokonywanych przez Ukraińców na ludności polskiej.

Mieszkała wtedy w Orzeszynie w powiecie Włodzimierz Wołyński. 11. Lipca 1943 r. ludzie ze wsi zbierali się na przedpołudniową Mszę św. do oddalonego o kilka kilometrów kościółka we wsi Hanówka. Rano przyszło z lasu dwóch nieznajomych Ukraińców i zabrali jej brata, Aleksandra (36 lat), który mieszkał z matką. Razem z nim zabrali innych młodych sąsiadów. Mówili, że do kopania okopów. Gdy Stanisława odwiedziła ze swym 4-letnim synkiem matkę, ta poleciła jej schronić się u siostry, Zofii Kowalskie, mieszkającej w pewnym oddaleniu od wsi, na tzw. kolonii Orzeszyn. Wtedy widziała matkę po raz ostatni. Mąż siostry już nie żył, został zamordowany prze policję ukraińską 1.01.1943 w Porycku. Kilka dni wcześniej został aresztowany za posiadanie broni, brutalnie przesłuchiwany, zastrzelony podczas próby ucieczki. Stanisława zostawiła syna u siostry, a sama wróciła do wioski. Domy były opustoszałe. Jak się później okazało, Ukraińcy wypędzili mieszkańców do pobliskiego lasu i tam bestialsko zamordowali. Zabili wtedy ok. 300 osób. Autorka pobiegła po siostrę i jej rodzinę i uciekli do osady Józefka, gdzie mieścił się posterunek niemiecki. Tam spotkała swego brata Aleksandra, któremu udało się uciec z rąk Ukraińców. Był ciężko ranny, ale przeżył.

Autorka podaje listę 20 osób z bliższej i dalszej rodziny (również dzieci), którzy zginęli owego dnia tylko za to, że byli Polakami. Jest oburzona, gdy teraz czasem czyta, że UPA to była powstańcza armia walcząca o wolną Ukrainę. Stawia pytanie, z kim o tę wolną Ukrainę walczyli w 1943 r. Z Polakami – starcami, niemowlętami i kobietami? Ubolewa nad tym, że nasze społeczeństwo po wielu latach fałszowania historii zobojętniało na tamte tragedie, nie chce sprowadzać do kraju prochów zamordowanych na Wschodzie, nie chce mówić o Katyniu.

Współautorzy: 
Miejsce powstania: 
s.l.
Opis fizyczny: 
mps., 3 s. luź.; ; 30 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Miejsce przechowywania: 
Dostępność: 
tak
Data powstania: 
1995
Stan zachowania: 
dobry
Sygnatura: 
AW II/2372
Tytuł kolekcji: 
Archiwum Wschodnie
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Rodzaj zasobu: 
Archiwum instytucji
Kolekcja
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia