Wspomnienia z tajnego nauczania w latach okupacji, trwałej więzi, jaka powstała między wykładowcami i studentami oraz słów kilka o działalności konspiracyjnej

1 września 1939 autorka opuściła Łomżę, następnie dotarła do Warszawy, gdzie mieszkał jej brat, który wkrótce zginął tragicznie i został pochowany na placu Teatralnym, pod pomnikiem Bogusławskiego. Naukę w szkole profesora Jana Zaorskiego rozpoczęła w 1941 za namową koleżanki Haliny Uścińskiej (po mężu: Miroszowej). Uczęszczała na wykłady profesora Franciszka Czubalskiego (fizjologia), profesora Lotha (anatomia), który pokazywał studentom zakonserwowaną błonę dziewiczą. Po zdaniu egzaminów otrzymała skierowanie do Instytutu Gruźlicy na ul. Płockiej 26, gdzie miała zdobywać dalszą wiedzę praktyczną i teoretyczną. Tam też brała udział w ćwiczeniach i wykładach profesor Chodkowskiej (anatomia patologiczna). W relacji Kalinowska wspomina kolejnych profesorów i lekarzy, m.in. dr Jaroszewiczową, prof. Zejlandową, prof. Leona Manteuffla, także pierwsze zabiegi, które przeprowadzała na pacjentach.

Utrudnieniem w pracy w szpitalu była wyczerpująca działalność autorki w podziemiu. Przed wybuchem powstania uczestniczyła w akcji, w której na ulicy Chmielnej miała zwabić – w przebraniu prostytutki – Niemca, wprowadzić go do bramy i z pomocą Jędrka Samsonowicza oraz Kazia Łodzińskiego obezwładnić go i odebrać mu broń.

Podczas powstania warszawskiego Kalinowska pracowała w prowizorycznym szpitalu. Dzięki zaprzyjaźnionym kolejarzom trafiła z rodziną do Częstochowy, a tam otrzymała pracę jako hospitantka w szpitalu, na oddziale pediatrii. Razem z profesorem Brokmanem, który ukrywał się ze swoją rodziną w częstochowskim szpitalu, na nocnych dyżurach badała dzieci, w tym uciekinierów z Warszawy.

Po wyzwoleniu Częstochowy Kalinowska razem z profesorem Paszkiewiczem wróciła do Warszawy pociągiem towarowym. Zamieszkała w domu profesor Samsonowiczowej, wspólnie z Hanią Samsonowicz, Wandą Kruppe, Jankiem Napiórkowskim. W trudnych warunkach pookupacyjnych zamierzała kontynuować studia medyczne. W 1945 roku otrzymała absolutorium i została lekarzem miejscowym w szpitalu św. Jana. Powojenna część wspomnień dotyczy ordynatury na oddziale chirurgii ogólnej w Mińsku Mazowieckim (opis trudności związanych z pracą, łączenie wielu specjalizacji, pracy w szpitalu i praktyki prywatnej), a następnie praktyki w przychodni przy Łódzkich Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju w Łodzi, gdzie zajmowała się zwłaszcza ciężko pracującymi kobietami. Autorka szczególnym szacunkiem darzyła profesora Zaorskiego za jego trud włożony w kształcenie studentów medycyny.

Na katach 13-14 dołączona notatka Stanisława Kalinowskiego, starszego brata, w których wspomina m.in. o śmierci narzeczonego Kalinowskiej, który zginął podczas jednej z akcji, czego autorka w swojej relacji skupionej przede wszystkim na faktografii nie odnotowała. 

Miejsce powstania: 
Łódź
Opis fizyczny: 
14 k.
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
dostępny
Data powstania: 
2026
Stan zachowania: 
bardzo dobry
Sygnatura: 
2206 (nr akc. 3658)
Uwagi: 
Dar brata autorki, Stanisława Kalinowskiego, 1994. Inna redakcja wspomnienia, krótsza, zamieszczona na stronie: http://lekarzepowstania.pl/tajne-studia-medyczne/wspomnienia-i-relacje/wybrane-z-diariusza-roza-kalinowska-sawaszkiewicz/
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia