Wspomnienie z powstania warszawskiego

 

Halina Trembińska-Kurmanowicz opisuje przebieg powstania warszawskiego z perspektywy sanitariuszki i lekarki zaangażowanej w walki na Czerniakowie w zgrupowaniu Kryski (kapitana Zygmunta Netzera). Pierwszy dzień powstania jest pełen zamieszania, ludność cywilna, żołnierze Armii Krajowej i oddziały niemieckie przemieszczają się w różnych kierunkach. Autorka odnotowuje pierwsze zamachy na niemiecką policję. Na początku w rękach powstańców z Czerniakowa znajdują się ulice Solec, Rozbrat i Książęca. W pierwszą niedzielę po wybuchu powstania zgrupowanie Trembińskiej-Kurmanowicz bierze udział w mszy świętej, która jest dla wszystkich ważnym wydarzeniem - również jako akt jedności żołnierzy AK. Niemieccy snajperzy, nazywani przez autorkę „gołębiarzami”, strzelają także do cywilów. Sanitariuszki udzielały m.in. pomocy rannej matce i jej dziecku. Powstańcy kopią rowy na ulicach, które mają chronić przechodzących ludzi. Powstanki opiekują się chorymi na tyfus i szkarlatynę mieszkańcami ukrywającymi się w piwnicach. Powstaje szpital zakaźny przy ulicy Wilanowskiej 24, który potem z powodu ostrzału zostaje przeniesiony do piwnic. Sanitariuszki ratują postrzelonych powstańcow pod mostem Poniatowskiego. Niemcy kierują większość wojsk do Starego Miasta, gdzie wybuchają pożary. Autorka podkreśla grozę tego widoku i bezsilność, a także pisze o narastającej chęci odwetu. Wspomina o zrzutach amunicji i żywności, które jest trudno przechwycić ze względu na huraganowy ogień niemieckiej artylerii. Autorka zwraca uwagę na pojedyncze historie i indywidualne tragedie - wspomina oślepionego studenta i jego przerażoną narzeczoną, których próbuje uspokoić. Po zaciętych walkach Niemcy zajmują szpital Czerniakowski, żywcem paląc lub rozstrzeliwując chorych i pielęgniarki, które nie odeszły od pacjentów. Autorka rozważa, jak to możliwe, że piętnasto- i szesnastoletnie dziewczyny mogły być zdolne do takich czynów. Na ostatniej karcie Trembińska-Kurmanowicz umieściła spis pseudonimów wraz z imionami i nazwiskami swoich koleżanek ze służby sanitarnej.

Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
7 k.; 30 x 21 cm
Postać: 
luźne kartki
Technika zapisu: 
rękopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
dostępne w oryginale do celów badawczych
Data powstania: 
1945
Stan zachowania: 
bardzo dobry
Sygnatura: 
Rps akc.11078
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Główne tematy: 
powstanie warszawskie na Czerniakowie, wojskowa służba sanitariuszki i lekarki
Zakres chronologiczny: 
1944
Nośnik informacji: 
papier
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia