Z czasów niewoli

Tekst stanowi streszczenie działalności społecznej autorki (obrony więźniów politycznych w latach 1905–1914), napisane na życzenie sekcji społecznej komitetu Wystawy Pracy Kobiet w Poznaniu. Autorka opisuje okoliczności poprzedzające działalność jej humanitarno-politycznej placówki. Zaznacza, że pracę społeczną prowadzi od najmłodszych lat, zaś walkę z władzami carskimi zaczęła w roku 1884.

Pisze o swojej współpracy z „Kurierem Warszawskim”: była córką redaktora Wacława Szymanowskiego, zaś w 1887 r. („jako żona redaktora”) została kierowniczką Wydziału Ofiar Kuriera i przez 18 lat zastępowała w akcjach ratowniczych, oświatowych i humanitarnych te instytucje, które dopiero miały się narodzić w niepodległej Polsce. Każda śmielsza inicjatywa autorki powodowała zamknięcie wydziału przez carską policję. Zakres jej działań obejmował organizowanie codziennych śniadań dla robotników (w lokalu „Kuriera”), a także założenie spółki „Bazar wyrobów kobiecych”, który miał zapewnić źródło dochodu kobietom, zgłaszającym się po pomoc. W 1889 r. Olszewska miała 28 wspólniczek (wśród nich znalazły się m.in.: Maria Ilnicka, Paulina Kuczalska-Reinschmitowa i Izabella Smolikowska). Spółka funkcjonowała przy ulicy Wierzbowej (była w posiadaniu dużego sklepu z pracownią, wynajętą w Hotelu Angielskim).

Autorka opisuje także konflikty z oberpolicmajsterem Nolkenem. Nolken nalegał, by pieniądze, które „Kurier Warszawski” zbierał dla ofiar zamieszek między ludnością cywilną a policją carską (do których doszło w listopadzie 1904 r. przy pl. Grzybowskim), przeznaczyć na Towarzystwo Przeciwżebracze (którego był prezesem). Autorka nie chciała się na to zgodzić, przez co jej działalność była szykanowana. W redakcji urządzano regularne rewizje, a redaktorowi naczelnemu nakazano zastąpić Olszewską inną osobą. Okoliczności sporu i jego rozwiązanie są opisane ze szczegółami; w tekście pojawiają się liczne nazwiska.

W 1905 r. Olszewskiej autorce udało się uzyskać pozwolenie na założenie Biura Pomocy Bezpośredniej. Organizacja miała pomagać więźniom politycznym (niezależnie od ich przekonań). Autorka opisuje funkcjonowanie biura, jego relacje z władzami. Wspomina kolejnych więźniów, których zwolnienie udało się jej wynegocjować. W 1909 r. Olszewska założyła także bezpłatną czytelnię w areszcie. Biuro posiadało pozwolenie na swoją działalność, ale jednocześnie potajemnie współpracowało z PPS. W ramach swej działalności zajęło się ok. 7 tys. spraw indywidualnych, dotyczących ok. 4 tys. nazwisk, i ok. 120 sprawami grupowymi. 

Autor/Autorka: 
Miejsce powstania: 
Warszawa
Opis fizyczny: 
11 kart (29,5x23 cm)
Technika zapisu: 
maszynopis
Język: 
Polski
Dostępność: 
mikrofilm
Data powstania: 
1929
Stan zachowania: 
Dobry
Sygnatura: 
Rps 8999 III
Słowo kluczowe 1: 
Słowo kluczowe 2: 
Słowo kluczowe 3: 
Główne tematy: 
obrona więźniów politycznych, współpraca z "Kurierem Warszawskim", śniadania dla robotników, konflikty z oberpolicmajstrem, Biuro Pomocy Bezpośredniej
Zakres chronologiczny: 
Od 1884 do 1914
Nośnik informacji: 
papier
mikrofilm
Typ zasobu: 
pamiętnik/wspomnienia